Wycieczka podstawowa czy rozszerzona po Villa Tugendhat: którą warto zarezerwować?

Czym różni się zwiedzanie podstawowe od rozszerzonego?

Oba zwiedzania odbywają się z przewodnikiem i w obu grupach może być maksymalnie 16 osób. Zwiedzanie podstawowe trwa 60 minut. Operator willi, Muzeum Miasta Brna, opisuje je jako prezentujące najważniejsze elementy całego budynku. Zwiedzanie rozszerzone trwa 90 minut i obejmuje cały budynek wraz z zapleczem technicznym.

Wspólna trasa prowadzi od najwyższego punktu domu w dół. Zaczynasz na piętrze sypialnianym na poziomie ulicy, z górnym tarasem, holem wejściowym, częścią rodziców i częścią dzieci. Następnie schodzisz na główne piętro mieszkalne z częścią dzienną, pomieszczeniem przygotowawczym i kuchnią. Jeśli pogoda pozwala, dochodzi ogród, a oba zwiedzania obejmują wystawy na piętrze technicznym.

Tylko zwiedzanie rozszerzone otwiera sześć pomieszczeń technicznych: maszynownię klimatyzacji, kotłownię, maszynownię elektrycznych okien, pralnię, ciemnię fotograficzną Fritza Tugendhata i sejf na futra, który rodzina nazywała pokojem na mole. Muzeum podaje, że widzi ogromne zainteresowanie zwiedzaniem rozszerzonym. To również ta wersja, która w publicznym rozkładzie odbywa się po angielsku.

Które zwiedzanie odbywa się po angielsku?

W publicznym rozkładzie willi zwiedzanie po angielsku to zwiedzanie rozszerzone. Odbywa się zwykle o 12:00 i 15:00, od wtorku do niedzieli. W poniedziałki willa jest zamknięta. Jeśli chcesz, aby przewodnik mówił do Ciebie po angielsku przez całe zwiedzanie, te dwa codzienne terminy są Twoimi opcjami.

Zwiedzanie podstawowe prowadzone jest po czesku. To nie oznacza, że zostaniesz bez wsparcia. Podczas zwiedzania willa rozdaje krótki drukowany przewodnik w języku angielskim, niemieckim, włoskim, hiszpańskim, francuskim, rosyjskim i japońskim. Oferuje również audioprzewodnik do pobrania na własny telefon przez kod QR, w 12 językach, w tym po angielsku.

Kompromis jest prosty. Podczas zwiedzania podstawowego czytasz lub słuchasz we własnym tempie, a komentarz przewodnika i pytania grupy są po czesku. Dla wielu osób mówiących po angielsku już to przesądza o wyborze zwiedzania rozszerzonego, jeszcze zanim w ogóle dochodzi kwestia piętra technicznego.

Co zobaczysz na piętrze sypialnianym i górnym tarasie?

Wchodzi się od strony ulicy Černopolní, od górnej części domu. Willa stoi na zboczu zwróconym ku południowemu zachodowi, a sypialniane piętro jest najwyższe z trzech kondygnacji. Od ulicy dom pokazuje surową, zamkniętą fasadę.

Posadzka holu wejściowego i schody wykonane są z włoskiego trawertynu z Tivoli, niemal białego. Ściany holu, drzwi i wbudowane szafy w pokojach rodziców wyłożone są okleiną z palisandru. W pokojach dziecięcych użyto okleiny zebrano. W tym miejscu zwiedzanie obejmuje część rodziców i część dzieci, gdzie Fritz i Grete Tugendhat wychowywali Hanę, Ernsta i Herberta, aż do wyjazdu rodziny z Brna w 1938 roku.

Górny taras biegnie wzdłuż tych pomieszczeń, oferując widok na historyczne centrum miasta i kolonię willową powyżej parku Lužánky. Jego półkolista ławka powstała po wizycie Miesa i Lilly Reich w pałacu Charlottenhof, jak relacjonował ich współpracownik Sergius Ruegenberg. Nocą drogi od ulicy na taras strzegła fotokomórka, dzięki czemu rodzina mogła pozostawiać drzwi sypialni na taras otwarte. Następnie schodzi się po trawertynowych schodach. Dom zaprojektowano tak, że do jego głównej przestrzeni dociera się, schodząc w dół.

Co można zobaczyć na głównej kondygnacji mieszkalnej i w ogrodzie?

Główna kondygnacja mieszkalna to jedna duża otwarta przestrzeń. Spójrz najpierw na to, co ją podtrzymuje: smukłe stalowe słupy o krzyżowym profilu, rozstawione co około pięć metrów i obłożone mosiądzem chromowanym na wysoki połysk. Grete wspominała, że widząc małe krzyżyki na pierwszym planie, zapytała, co to takiego. Mies odpowiedział, że to stalowe podpory, które utrzymują całą konstrukcję.

Ściana z onyksu oddziela strefę wypoczynkową od gabinetu za nią. Kamień ma miodową barwę z białymi żyłkami, wydobywany w górach Atlas w ówczesnym Maroku Francuskim, i ściśle rzecz biorąc jest to aragonit. Mies znalazł ten blok w Hamburgu, gdzie przeznaczony był na dwa wazony na luksusowym parowcu. Kamień jest przezroczysty: gdy uderza weń niskie słońce, niektóre żyłki po drugiej stronie jarzą się na czerwono. Za nim znajduje się biblioteka, której wbudowane regały przetrwały wojnę, oraz ogród zimowy, w którym była prostokątna sadzawka i kwitnące rośliny Fritza.

Po drugiej stronie pokoju półkole ściany otacza jadalnię. Mies wybrał na nią okleinę z hebanu makasarskiego w Paryżu, ponieważ tam znalazł arkusze wystarczająco długie, by biegły od podłogi do sufitu. Pierwotna krzywizna zniknęła do jesieni 1940 roku, a części oryginalnej boazerii odnaleziono później na Uniwersytecie Masaryka. Naprzeciw ściany z onyksu i jadalni znajdują się dwa wielkie okna, które silniki elektryczne opuszczały aż do podłogi, otwierając pokój na ogród.

Lilly Reich nadzorowała każdy materiał i każdy kolor tkanin na tej kondygnacji. Zwróć uwagę na fotele Tugendhat, krzesła Barcelona z szmaragdowej skóry i krzesła Brno z białego baraniego futra; pomieszczenia urządzone są dokładnymi replikami wykonanymi na potrzeby renowacji w latach 2010–2012. Następnie oba zwiedzania przechodzą na gospodarczą stronę tej kondygnacji, do kuchni i pomieszczenia przygotowawczego. Jeśli pogoda pozwala, wychodzi się do ogrodu, parku w stylu angielskim, w którym Mies zachował stare ścieżki i wierzbę płaczącą, a architektka ogrodów Markéta Roderová-Müllerová rozplanowała szerokie trawniki z pojedynczymi drzewami.

Co znajduje się na kondygnacji technicznej i dlaczego architekci wybierają zwiedzanie rozszerzone?

Kondygnacja techniczna jest najniższa z trzech. Oba zwiedzania obejmują znajdującą się tu wystawę, która przybliża architekta, właścicieli i życie rodzinne w willi do 1938 roku. Tylko zwiedzanie rozszerzone prowadzi przez pomieszczenia robocze, które muzeum odrestaurowało jako część domu. Historia muzeum nazywa instalacje użytkowe i techniczne domu całkowicie nowatorskimi jak na owe czasy. Dlatego architekci, inżynierowie i specjaliści od instalacji budowlanych rezerwują zwiedzanie rozszerzone: otwarty plan na górze działa tylko dzięki temu, co znajduje się tutaj na dole.

Zacznij od maszynowni klimatyzacji. Mies nie chciał, by elementy grzewcze zakłócały wielką przestrzeń mieszkalną, więc dom otrzymał system powietrzny łączący ogrzewanie, chłodzenie i nawilżanie, który latem służył jako klimatyzacja. Niewiele prywatnych domów miało taki system w 1930 roku, a jednak Grete mówiła, że działał doskonale: „Cała przestrzeń była ciepła już pół godziny po jego włączeniu”. Gdy dom restaurowano w latach 1981–1985, to pomieszczenie odnaleziono praktycznie w stanie pierwotnym. Kotłownia działała na koks, przechowywany we własnych składach; w latach osiemdziesiątych przekształcono ją w wymiennikownię ciepła połączoną z zewnętrznym rurociągiem ciepłowniczym.

Maszynownie okien wyjaśniają sztuczkę, którą widziałeś na górze. Dwie wielkie szyby nie odsuwały się na bok: silniki opuszczały je w podłogę, zupełnie jak szybę samochodową. Pod koniec wojny brakowało silników do okien i do maszyn powietrznych, a kocioł był uszkodzony. Konserwatorzy w latach 1981–1985 zachowali oryginalną konstrukcję nośną w obu maszynowniach i zamontowali nowe jednostki napędowe.

Pozostałe pomieszczenia pokazują domowników. Pralnia należała do ciągu pomieszczeń do prania, suszenia i prasowania. Fritz Tugendhat był zapalonym fotografem i amatorem filmowcem, miał tu własną ciemnię; jego zdjęcia z życia rodzinnego pokazują dom jako miejsce zamieszkania, a nie dzieło architektury. Pokój na mole, po niemiecku Mottenkammer, był przeznaczoną na to specjalną, odporną na mole przechowalnią futer rodziny.

Kto powinien zarezerwować trasę Basic, a kto nie?

Trasa Basic jest dla Ciebie, jeśli to salon jest tym, po co przyjechałeś. Obejmuje ścianę onyksową, krzywiznę jadalni, chromowane kolumny, opuszczane okna i piętro sypialne. Sprawdzi się w napiętym dniu, bo 60 minut zostawia więcej czasu na sąsiednią Villa Löw-Beer, dom rodziców Grete. To także rozsądne rozwiązanie awaryjne, gdy oba angielskie terminy trasy Extended w Twoim dniu są zajęte.

Nie jest dla Ciebie, jeśli potrzebujesz przewodnika po angielsku. Nie jest też dla architektów, inżynierów ani studentów techniki budowlanej: usłyszysz o systemie wentylacji i zmotoryzowanych oknach na piętrze, a potem wyjdziesz, nie widząc maszyn. Jeśli trudno Ci czytać tekst drukowany w trakcie chodzenia albo nie lubisz audioprzewodników, czeski komentarz przez godzinę będzie brzmiał jak szum tła.

Kto powinien zarezerwować trasę Extended, a kto nie?

Trasa Extended jest dla osób mówiących po angielsku niemal domyślnie, bo obejmuje oba angielskie terminy. Jest dla architektów, inżynierów, studentów wzornictwa i każdego, kto czyta budynek przez to, jak działa. Jest też dla osób, które chcą poznać pełną historię rodziny: ciemnia i pokój na mole mówią tyle samo o tym, jak żyli Tugendhatowie, co salon.

Nie jest dla małych dzieci. Dziewięćdziesiąt minut z przewodnikiem to długo dla pięciolatka. Dzieci poniżej 6. roku życia są bezpłatnie na Twojej rezerwacji, a taryfa rodzinna obejmuje dwoje dorosłych z jednym lub dwojgiem dzieci poniżej 15. roku życia, ale bezpłatne miejsce nie skraca trasy. W przypadku małych dzieci łagodniejszym wyborem jest 60-minutowa trasa Basic.

Nie jest też dla Ciebie, jeśli masz oczy tylko dla salonu. Trasa Basic obejmuje go już w pełni. Dodatkowe pół godziny spędza się wśród maszyn i magazynów.

Co warto wiedzieć przed dniem zwiedzania, niezależnie od tego, którą trasę zarezerwujesz?

Przewodnik spotka się z Tobą pod adresem Černopolní 45, przy bramie oznaczonej MAIN ENTRANCE. Najbliższy przystanek komunikacji miejskiej to Dětská nemocnice, około dziesięciu minut pieszo wzdłuż Černopolní. W pobliżu willi nie ma parkingu dla odwiedzających, ponieważ znajduje się ona w strefie parkowania dla mieszkańców.

W środku nie wolno wchodzić na szpilkach ani wnosić dużego bagażu; przed rozpoczęciem zwiedzania dostępne są szafki na torby. Fotografowanie wewnątrz wymaga osobnego biletu fotograficznego kupionego przy stanowisku w willi, a nawet wtedy obowiązuje zakaz używania lampy błyskowej i statywu. Operator ogranicza każdą rezerwację do trzech grup, a grupa licząca 16 lub więcej osób jest traktowana jako wizyta grupowa na odrębnych warunkach.

Obie trasy się wyprzedają. Nowe terminy trafiają do sprzedaży w cotygodniowych partiach w niedziele o godzinie 18:00 czasu Brna, mniej więcej 12 do 13 tygodni wcześniej. Muzeum ostrzega, że trasy mogą się wyprzedać w kilka chwil w dniu otwarcia sprzedaży, a 14 października 2026 roku każda trasa Basic i Extended była pełna. Możesz zarezerwować u nas na dowolny termin, także na terminy jeszcze nieudostępnione. Dokonujemy Twojej rezerwacji w momencie otwarcia Twojego terminu i wysyłamy e-bilet e-mailem, gdy tylko zostanie wystawiony. Jeśli wybrana trasa zniknęła, informujemy Cię i proponujemy trasy wciąż dostępne tego dnia.

Wybierają Państwo z rozwagą, ponieważ operator nie dopuszcza anulowania ani zmiany terminu po zakupie biletu. Istnieje możliwość odsprzedaży, ale wyłącznie w przypadku w pełni zarezerwowanych tras Basic i Extended, tylko do 100 godzin przed rozpoczęciem zwiedzania, i pobierana jest opłata.